فرمولاسیون دارویی

براساس آمار‌های جهانی حدود 30 تا 50 درصد بیماران در زمان پذیرش در بیمارستان مبتلا به سوء تغذیه پروتئین - انرژی هستند و در25 تا 30 درصد آن ها طی اقامت در بیمارستان این مشکل گسترش پیدا می‌ کند.

این درحالی است که بیش از 50 درصد بیماران طی اقامت در بیمارستان نیز با کمبود جدی برخی مواد مغذی ضروری مواجه خواهند شد، اما این موضوع درخصوص بیماران بستری در بخش مراقبت‌های ویژه از اهمیت و حساسیت خاصی برخوردار است.

یافته‌ های پژوهشی در خصوص میزان موفقیت دارودرمانی در بیماران بستری در بخش مراقبت‌های ویژه حاکی از آن است که مقابله با سوء تغذیه این بیماران و تامین انرژی، کالری، پروتئین و سایر املاح معدنی و ویتامین ‌ها، به ‌میزان لازم و متناسب با شرایط بیمار می ‌تواند نقش بسزایی در ارتقای توانایی بدن در پاسخ به درمان داشته باشد.

اگر نتوانیم نیاز‌های تغذیه‌ ای بیمار را تامین نماییم، بدن شروع به استفاده از ذخایر چربی و پروتئین خود می‌‌ کند. بدن فرد به مرور تحلیل می‌ رود،‌ وزن خود را از دست می ‌دهد و دچار لاغری مفرط می‌ شود.

همچنین به ‌دلیل بروز سوء تغذیه، میزان کارایی و اثرگذاری بسیاری از داروها از جمله آنتی‌بیوتیک‌ ها کاهش می ‌یابد و در نتیجه بهبودی بیمار دچار اختلال می ‌شود. بدیهی است این موضوع می ‌تواند علاوه بر افزایش دوره نقاهت، بیمار را در معرض عفونت ‌های ارگان ‌های مختلف بدن قرار دهد.

همچنین موجب تحمیل بار احساسی و عاطفی شدید مبنی بر یاس و ناامیدی به خانواده بیمار و نیز افزایش هزینه‌ های درمانی وی خواهد شد؛ ضمن آن که سایر بیمارانی را که در صف انتظار بستری در بخش ‌های شلوغ از جمله "آی‌سی‌یو" هستند نیز از دریافت به موقع خدمات درمانی محروم می ‌دارد.

بیماران ممکن است به دلایل مختلف از جمله انجام جراحی ‌های سنگین و تهاجمی، تصادف، سقوط از ارتفاع، سوختگی، سکته مغزی، ایست قلبی- تنفسی و یا دلایل دیگری نیاز به مراقبت‌های ویژه داشته باشند.

شرایط حاد و بحرانی این بیماران، حضور پزشکانی با قابلیت‌های فراگیر، پرستاران آموزش دیده و تجهیزات ویژه بیمارستانی را جهت انجام مراقبت‌های لحظه به لحظه الزامی می ‌نماید.

اما پس از تثبیت شاخص‌های اولیه حیاتی، مهم‌ترین استراتژی برای تسریع بهبودی این بیماران، تامین انرژی و مواد مغذی ضروری بیمار است. در این حالت که نیاز به انرژی به‌ طور فزاینده‌ای افزایش پیدا کرده است و بیمار از سطح هوشیاری لازم برخوردار نیست و یا دچار اختلال در بلع است، بهترین استراتژی تغذیه‌ ای که می ‌تواند با کمترین عوارض، کنترل شده ‌ترین مواد مغذی را در اختیار بدن بیمار قرار دهد، (مگر موارد خاص) استفاده از غذاهایی است که براساس فرمولاسیون دارویی (Enteral Formula) تهیه شده‌ اند.

در این روش تمام مواد ‌غذایی و آب مورد نیاز، با ارزش غذایی مشخص و کنترل شده، از طریق لوله و معمولاً از راه ‌بینی وارد دستگاه گوارش بیمار می‌ شود. از آنجا که این محلول‌های غذایی (غذا درمانی) براساس فرمولاسیون دارویی در شرکت‌های داروسازی تهیه شده‌اند، برخلاف شیوه تغذیه ی آشپزخانه ‌ای، می ‌توان از رسیدن مواد مغذی معین و به میزان مشخص به بدن بیمار اطمینان پیدا کرد.

علاوه بر این از وضعیت بهداشتی غذا نیز می ‌توان اطمینان کامل داشت؛ چرا که در تهیه غذای آشپزخانه‌ای ممکن است آلودگی محیطی نیز به غذا سرایت کند. در واقع باید گفت در شرایط حاد و بحرانی بخش مراقبت‌های ویژه، غذادرمانی از طریق تغذیه فرموله مانند دارودرمانی برای این بیماران ضروری و حیاتی است.

به ‌همین منظور بر اساس شاخص‌ های مختلفی نظیر سن بیمار، جنسیت بیمار، وزن بیمار، سابقه بیماری، میزان سوء‌ تغذیه، بیماری‌ های زمینه ‌ای و با استفاده از فرمول ‌های علمی، نیاز روزانه بیمار به انرژی و سایر مواد مغذی برآورد شده و نوع غذای فرموله مورد نیاز تعیین می‌ شود.

دکتر منصور رستگارپناه استادیار و متخصص داروسازی بالینی

مرکز تحقیقات گوارش،دانشگاه علوم پزشکی تهران

*

منبع : tebyan.net