10 پرسش اساسی درباره چگونگی کاهش وزن

بسیاری از افراد بارها و بارها رژیم‌های سخت و شکننده‌ای را برای رسیدن به وزن و اندام ایده‌آل، تجربه کرده‌اند که بسیاری از آن‌ها نه تنها اثرات مثبت و امیدوارکننده‌ای نداشته‌ بلکه، پس از مدتی به صورت مخرب‌تری در بدن فرد ظاهر می‌شوند.

 

 

اما باید در ابتدا پرسید که ما چرا چاق می‌شویم؟ چه اتفاقی در بدن ما رخ می‌دهد که منجر به اضافه وزن می‌شود؟ و یا اینکه چاقی در دنیای پزشکی چه تعاریفی دارد؟

در ادامه موضوع چاقی را کمی موشکافانه‌تر برسی می‌کنیم.

چاقی یک بیماری مزمن است و مثل هر بیماری مزمن دیگری نیاز به درمان دارد. باتوجه به فراوانی افرادچاق ولاغر در جامعه و وجود این اشخاص در اکثر خانواده‌ها؛ متاسفانه چاقی و لاغری امروزه یک امرطبیعی به نظر می‌رسد.درحالی که دانشمندان علم تغذیه ،چاقی را طاعون قرن نام برده‌اند.

 

چاق کیست؟ مردم به افرادی چاق می‌گویند که شکم بزرگی داشته باشند .پزشکان اضافه وزن بیش از 10 الی 15 درصد را چاق می‌گویند . لازم به توضیح است که سه نوع وزن داریم : 1- وزن ایده آل 2- وزن مناسب 3- وزن سلامتی .

وزن مناسب همان وزن‌های ذکر شده درجدول وزن و قد می‌باشد ، وزن ایده‌آل10 درصد پایینتر و وزن سلامتی 10 درصد بالاتر از آن می باشد . بهتر است افراد، زیر 30 سال از وزن ایده آل ، بالای 50 سال از وزن سلامتی و بین 30 تا 50 سال از وزن مناسب برخوردار باشند.

 

چاقی و لاغری چگونه به وجود می آید؟ همانطورکه می‌دانید بدن سوخت مورد نیاز خود را از مواد غذایی تأمین می‌کند که اگر میزان دریافت غذایی مساوی با نیازهای بدن باشد نه چاق می‌شویم و نه لاغر، ولی اگر بیشتر از نیاز غذا بخوریم، کالری اضافی که دریافت شده، در بدن به صورت بافت چربی ذخیره و سبب افزایش وزن می‌شود. همچنین اگر انرژی دریافتی شخصی کمتر از نیاز او باشد بدن مجبور است مقداری از انرژی‌های ذخیره خود (چربی) را استفاده کند. که این امر موجب کاهش وزن می‌گردد. البته استفاده بدن از بافت‌های چربی در صورتی اتفاق می‌افتد که شخص از رژیم مناسبی جهت لاغری استفاده کند در غیر این صورت ممکن است بدن به جای استفاده از چربی‌ها برای تأمین انرژی از بافت‌های حیاتی همچون کبد، کلیه، قلب و غیره استفاده کرده و هر چند سبب کاهش وزن گردد، ولی به بدن آسیب برساند. پس باید دانست که رژیم باید مناسب با سن، جنس، وزن، قد، میزان فعالیت و سایر عوامل باشد تا بتواند بدون آسیب به بدن، فرد را به وزن ایده آل خود برساند.

همان‌طور که اطلاع دارید انرژی دریاف‌تی ما بر اساس کالری نام‌گذاری می‌شود و به طور متوسط هر فرد برای یک کیلو وزن بدن خود نیاز به 30 کالری در روز دارد مثلاً یک شخص 60 کیلویی 1800 کالری در روز نیاز دارد حال اگر این شخص بیشتر از این مقدار کالری بگیرد، چاق و اگر کمتر دریافت کند لاغر خواهد شد .

 

چقدر کالری لازم است تا یک کیلو چاق شویم ؟ برای اینکه یک کیلو چربی در بدن ذخیره گردد دریافت 7500 کالری اضافه بر نیاز بدن لازم می‌باشد ،

پس اگر شخص 60 کیلویی به جای 1800 کالری در روز) 2050 یعنی 250 کالری بیشتر از نیاز) دریافت کند ماهیانه یک کیلو به وزنش اضافه خواهد شد. 250) کالری برابر با 50 گرم چیپس است.)

 

 آیا چاقی و لاغری ارثی است ؟ در جواب باید بگوییم : نه، چرا فرزندان افراد چاق مثل خودشان چاق می‌شوند ؟ هرچند چاقی و لاغری ارثی نمی باشد ولی رفتارهای تغذیه‌ای ارثی بوده و چون رفتار قابل کنترل هست بنابراین فرزندان افراد چاق می‌توانند با کنترل رفتارهای تغذیه‌ای از وزن ایده آل و تناسب اندام برخوردار باشند .

 

اصولا چرا میگوییم چاقی خطر ناک است ؟ باید بدانیم که طول عمر انسان رابطه معکوسی با چاقی دارد هر چه وزن اضافه شود طول عمر کمتر می‌شود، بیمارستان‌ها را چاق‌ها پر می‌کنند، علاوه بر آن از CCU بیش از درصد تخت‌های عوارض مهم چاقی موارد زیر را می‌توان نام برد: درد مفاصل بخصوص زانوها که باید وزن سنگینی را تحمل کنند، نارسایی، تنفسی، دیابت، آسم، واریس، فشار خون، چربی خون، سکته قلبی، ضعف جنسی، بزرگی قلب، آرترواسکلوروز، نازایی، سنگ صفراوی و بسیاری عوارض دیگر.

 

بهترین راه کاهش وزن چیست ؟ راه‌های زیادی برای کاهش وزن وجود دارد ولی هر کدام عوارضی دارد از جمله :داروها، جراحی، طب سوزنی، برداشتن چربی، گوشواره لاغری، کمربند لاغری و غیره. پس بهترین راه کدام است؟ باید گفت بهترین راه، تغییر رفتارهای تغذیه‌ای می‌باشد. البته منظور از تغییر رفتار محرومیت از غذاها و تغییر سفره‌های غذایی نیست، بلکه منظور کنترل مقدار کالری دریافتی است. همان کاری که شما از امروز آن‌را به عنوان رژیم غذایی دریافت خواهید کرد.

 

برخی تغییرات رفتاری که می تواند به کنترل دریافت کالری شما کمک کند :

1- وقتی گرسنه هستید خرید نکنید

2- اقلامی را که می‌خواهید بخرید لیست کرده و به اندازه نیاز با خود پول داشته باشید

3- مواد غذایی را خارج از دیدرس خود نگهدارید

4- غذا را به اندازه مصرف در یک وعده درست کنید

5- در ساعات منظم غذا بخورید

6- هنگام غذا خوردن تلوزیون نگاه نکرده و روزنامه نخوانید

7- قابلمه غذا را سر سفره نیاورید

8- تقسیم کننده غذا نباشید

9- وقتی غذا خوردن را تمام کردید از سر سفره غذا بلند شوید

10- باقی مانده غذاها را نخورید

11- پدر و مادرها باقی مانده غذای بچه ها را حلال نکنند و آنرا دور بریزید و یا غذا را کم درست کنند

12- با سرعت غذا نخورده و بعد از هر قاشق غذا خوردن ، قاشق را داخل بشقاب قرار دهید

13- غذا را خوب بجوید

14- در مهمانی ها مواظب میزان کالری دریافتی‌تان باشید و تا حد ممکن روز قبل از مهمانی کم غذا بخورید

15- در مهمانی‌ها بعد از کشیدن غذا تاحد امکان از غذاه ا دورتر بنشینید

16- درصورت امکان کارهای روزمره خود را پیاده انجام دهید

17- به جای استفاده از آسانسور از پله‌ها بالا روید.

 

ضررهای کاهش وزن سریع:

الف) چون هدف از رژیم درکاهش وزن، آموزش رفتارهای تغذیه‌ای هست بنابراین واضح است در کوتاه مدت تغییر این رفتارها به راحتی امکان پذیر نیست.

ب) وقتی وزن به سرعت کاهش یابد پوست توانایی تطابق سریع را نداشته و احتمال چین و چروک در پوست افزایش می‌یابد.

ج) کاهش وزن سریع ممکن است همراه با ریزش مو باشد .

د) احتمال بی حالی و غش کردن زیاد است.

 

ریزش مو در رژیم کاهش وزن: ریزش مو در رژیم کاهش وزن موقتی بوده و با مصرف ویتامین‌های توصیه شده از میزان آن کاسته شده و بعد از اتمام رژیم کاملاً مرتفع می‌شود. توصیه می‌شود کسانی که قبل از شروع رژیم دچار ریزش مو بودند با مشورت پزشک از همان ابتدای رژیم شروع به خوردن ویتامین بکنند و اگر ریزش مو خیلی زیاد است می‌توانید با مشورت پزشک از شامپوی مینوکسدیل 2 درصد استفاده بکنید .

 

افتادگی شکم و چین و چروک پوست صورت در رژیم کاهش وزن: در برنامه رژیم کاهش وزن همه بدن لاغر می‌شود ولی مقادیر لاغری برای هر عضوی متفاوت است. مثلاً این مقدار برای شکم 75 درصد وبرای باسن 10 درصد بوده و برای صورت این مقدار تنها 1درصد خواهد بود ولی همین مقدار کم لاغری در صورت ممکن است ملموس بوده و برای شکم هم سبب ایجاد چین و چروک گردد پس چه کار باید کرد؟

همانطور که ذکر شد 75 درصد کاش وزن نصیب شکم می‌شود یعنی به طور مثال اگر شخصی 30 کیلو وزن کم کند 20 کیلوی آ ن از شکم کم می‌شود، پس واضح است اگر تدابیری به کار نگیریم مشکلاتی از بابت افتادگی شکم خواهیم داشت . برای پیشگیری از این مسئله کارهای ذکر شده در زیر را مستمراً انجام دهید، به خصوص کسانی که تصمیم دارند مقدار بیشتری از وزن خود را کم کنند :

در مدت رژیم هر روز سه یا چهار بار شکم خود را کاملا به طرف داخل کشیده و آن‌را به مدت 5تا 8 دقیقه به همان حال نگه داشته و به کار خود ادامه دهید و به آرامی تنفس کنید.

البته به یاد داشته باشید که این کار را نباید در حالت درازکش انجام دهید بلکه انجام آن در موقع پیاده روی یا ایستادن و یا انجام کارهای روزمره موثر هست . خانم‌ها می‌توانند این کار را هنگام آشپزی یا ظرف شستن ویا ... انجام دهند .

تذکر: لازم به ذکر است که خانم‌های با سن بالا و کسانی که سابقه چندین حاملگی را دارند و دیواره شکمشان تغییرات برگشت ناپذیری را پیدا کرده نباید انتظار داشته باشند که با انجام این کار شکمشان کاملا صاف و بدون چروک شود به هرحال این روش در این افراد هم باعث نتایج درخشانی خواهد شد .

مطلب دوم در مورد پوست صورت است: پوست صورت خوشبختانه دارای حالت الاستیکی است و با لاغری آن پوست هم کشیده شده و چروک نمی‌افتد، البته این شرایط الاستیکی برای سن زیر 30 سال خاصیت تطابق زیادی داشته و رژیم در این سنین چین و چروکی در صورت ایجاد نمی‌کند . در سنین بالای 30 سال کاهش سریع وزن سبب ایجاد چین و چروک می‌شود اما اگر کاهش وزن با برنامه دقیق و همراه با مصرف روغن زیتون باشد این مشکل را نخواهیم داشت در سنین بالای 40 و 45 سالگی خاصیت الاستیکی پوست باز هم ضعیف‌تر می‌شود در نتیجه پوست برای تطابق وقت بیشتری نیاز دارد.

 

در درمان چاقی خود هیچگاه عجله نداشته باشید، یادتان باشد که رژیم غذایی با کاهش وزن تدریجی علاوه بر اینکه قابل تحمل‌تر است، عوارضی نداشته و تقریبا غیر قابل بازگشت خواهد بود.

 

با اقتباس از کتاب راهنمای تغذیه و رژیم درمانی دکتر باقرزاده


منبع :