از آنجا که نوع فیله ماهی برای مصرف کنندگان عادی قابل شناسایی نیست به مردم توصیه می شود که در صورت عدم شناخت تخصصی از نوع ماهی ها از خرید ماهی به صورت فیله شده خودداری کنند و ماهی را به صورت درسته خریداری کنند.

حتماً شنیده اید که این روزها خیلی ها می گویند گوشت ماهی های اقیانوسی یا ماهی آب های آزاد، آلودگی بالایی دارد و باید از خوردن آن ها صرف نظر کرد. برخی دیگر، این ممنوعیت را برای مصرف ماهی های پرورشی مطرح می کنند. گروهی دیگر بر این باورند که گوشت ماهی های دریای جنوب، حاوی جیوه است و نباید آن ها در سبد غذایی خانوار گنجاند و برخی ها این باور را درباره ماهی های دریای شمال یا ماهی های وارداتی دارند.

کدام یک از این شایعات صحت دارند؟ کدام یک از این ادعاها قابل اعتمادند؟ در این مطلب، به این پرسش ها پرداخته شده است.

 

آیا ماهی شیر، کوسه ماهی یا میش ماهی دارای جیوه بالایی است؟

بحث جیوه، بیشتر در مورد گوشت ماهی هایی مطرح می شود که در آب های حاوی فاضلاب های صنعتی (مخصوصاً فاضلاب های پتروشیمی و کارخانه های رنگ) زندگی می کنند. گوشت ماهی های دریایی یا اقیانوسی که به مدت طولانی در آب های آلوده زندگی می کنند هم حاوی جیوه و سایر آلودگی های شیمیایی است اما وجود این آلودگی ها در گوشت ماهی هایی که نام بردید یا ماهی های مصرفی ما، به صورتی نیست که بخواهیم نگرانی خاصی در مورد مصرف آن ها داشته باشیم. ضمن اینکه ماهی هایی مانند ماهی شیر یا میش ماهی، جزو ماهی های خلیج فارس هستند و مشکلی از نظر سلامت ندارند.

 

مصرف کدام ماهی ها توصیه می شود؟
با توجه به اینکه در حال حاضر برخی از استخرهای پرورش ماهی در کشور ما دارای ناظر و دکتر دامپزشک نیستند، نمی توانیم به سلامت تغذیه ای ماهی های آن ها اطمینان چندانی داشته باشیم. به همین دلیل ابتدا مصرف ماهی های اقیانوسی و ماهی های آب های آزاد (مانند ماهی هوکی)، سپس ماهی های دریای جنوب، پس از آن ماهی های دریای شمال و در نهایت هم استفاده از ماهی های پرورشی را توصیه می کنیم. البته، این به معنای منع مصرف ماهی های پرورشی نیست.

 

تفاوت بین ماهی های دریای شمال و جنوب چیست؟
از آنجا که بحث آلودگی آب دریای خزر در سال های اخیر مطرح شده است و آب این دریا یا دریاچه، آب بسته ای است، احتمال آلودگی موجودات دریایی آن از موجودات دریایی آب های جنوب که جزو آب های آزاد هستند، بیشتر است. البته باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که هنوز میزان آلودگی آب های دریای شمال و تأثیر این آلودگی بر بافت بدن ماهی ها چندان مشخص نیست و به هیچ وجه نمی خواهیم ممنوعیت مصرفی برای ماهی های دریای شمال در نظر بگیریم.

هنگام مصرف ماهی هایی که اطمینان چندانی از سلامت آن ها ندارید، پوستشان را جدا کنید و دور بیندازید. ضمن اینکه در بیشتر موارد، سموم در قسمت آبشش ها یا کبد ماهی ها تجمع پیدا می کند که خوشبختانه این قسمت ها خوراکی و قابل مصرف نیستند

آیا می توان آلودگی های احتمالی موجود در ماهی ها را از بین برد؟

تاحدی بله. هرچند گوشت ماهی ها هم می تواند تحت تأثیر آلاینده ها قرار بگیرد، اما معمولاً بیشتر آلاینده های محلول در چربی، در قسمت های چرب ماهی ها مانند پوست و زیر پوست آن ها تجمع پیدا می کنند، بنابراین می توانید هنگام مصرف ماهی هایی که اطمینان چندانی از سلامت آن ها ندارید، پوستشان را جدا کنید و دور بیندازید. ضمن اینکه در بیشتر موارد، سموم در قسمت آبشش ها یا کبد ماهی ها تجمع پیدا می کند که خوشبختانه این قسمت ها خوراکی و قابل مصرف نیستند.

 

آیا مصرف ماهی خاصی برای گروه خاصی ممنوعیت دارد؟
نه، معمولاً هیچ وقت منع مصرفی برای منابع مختلف غذاهای دریایی مطرح نمی کنیم. توصیه به حذف کامل یک یا چند نوع ماهی خاص از برنامه غذایی هیچ کدام از گروه های سنی و جنسی، وجود ندارد. به جای توصیه به حذف، رعایت تنوع در خرید و مصرف ماهی را پیشنهاد می دهیم. ماهی های مختلف، دارای اسیدهای چرب و ریزمغذی های متفاوتی هستند. وقتی در طول ماه از 3 یا 4 نوع ماهی مختلف مانند شیر، قزل آلا، سالمون، هوکی، تیلاپیلا، حسون، میش ماهی، کیلکا، حلوا و... استفاده می کنید، هم اسیدهای آمینه، اسیدهای چرب، موادمعدنی و ویتامین های متفاوتی را به بدنتان می رسانید و هم شانس تجمع سموم در اثر آلودگی های احتمالی موجود در ماهی را در بدن خود از بین می برید.

 

آلوده ترین عضو بدن ماهی چیست؟
یکی از نکته هایی که درباره سلامت ماهی های پرورشی پرمصرفی مانند قزل آلا یا ماهی سفید دریایی ادعا می شود، این است که به دلیل حساسیت بالایی که نسبت به آلاینده ها دارند، در صورت پرورش و زنده ماندن تا رسیدن به شرایط صید، صددرصد سالم و عاری از هرگونه آلودگی خواهند بود بنابراین می توانیم ماهی قزل آلا یا سفید را بدون هیچ دغدغه ای مصرف کنیم. نکته قابل توجه این است که معمولاً سطح بالای آلاینده های احتمالی در قسمت هایی مانند کبد یا آبشش ماهی ها تجمع پیدا می کنند و خوشبختانه این قسمت از بدن آبزیان مصرف نمی شوند. از طرف دیگر، نمی توانیم ادعا کنیم که همه ماهی های قزل آلا یا سفید در صورت وجود آلودگی در آب و غذای مصرفی شان، بلافاصله می میرند و ماهی های زنده ای که به مرحله صید می رسند، کاملاً عاری از هرگونه آلودگی هستند. بد نیست بدانید که اگر آب یا غذای انواع ماهی ها دارای آلودگی باشد، به طور حتم مقداری از این آلودگی علاوه بر کبد و آبشش ها به بافت ماهی هم منتقل می شود اما میزان این انتقال، به قدری نیست که نگرانی خاصی درباره آن داشته باشیم. به طورکلی، مصرف کننده باید هنگام خرید ماهی، از محل و نحوه نگهداری (در صورت پرورشی بودن) آن مطمئن شود. برای ایجاد این اطمینان هم پیشنهاد ما، خرید و مصرف ماهی های بسته بندی است که مهر استاندارد، پروانه تولید، تأییدیه سازمان دامپزشکی و تاریخ صید و انقضا دارند. این پیشنهاد در مورد ماهی های منجمد که از مناطق جنوبی کشور وارد مناطق مرکزی و شمالی می شوند، با تأکید بیشتری مطرح است. از آنجا که زنجیره سرمایی در حفظ سلامت و ارزش تغذیه ای ماهی های منجمد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، فقط مجاز به خرید ماهی های منجمد از فروشگاه های زنجیره ای یا عرضه گوشت معتبری هستید که ماهی هایی بسته بندی و کاملاً مطابق با استاندارد عرضه می کنند.

مساله این است: ماهی شمال یا جنوب؟

فیله ی ماهی چه طور است؟
از آنجا که نوع فیله ی ماهی برای مصرف کنندگان عادی قابل شناسایی نیست به مردم توصیه می شود که در صورت عدم شناخت تخصصی از نوع ماهی ها از خرید ماهی به صورت فیله شده خودداری کنند و ماهی را به صورت درسته خریداری کرده و بعد اقدام به قطعه بندی آن کنند. سالانه موارد مختلفی از تخلف در عرضه به اتحادیه گزارش می شود اما ما تنها با متخلفانی امکان برخورد داریم که از آن ها شکایت شده باشد.
همان طور که می دانید تشخیص نوع ماهی بدون داشتن سر و دم و پولک دشوار است و همین طور در جریان هستید که فیله ماهی شیر قیمت بالایی داشته اما فیله کوسه قیمت کمی دارد، این امر زمینه سودجویی برخی از فروشندگان نامعتبر را فراهم می کند و فیله کوسه را به جای شیر به مردم می فروشند. در سال گذشته نیز چندین مورد شکایت به اتحادیه در خصوص تقلب در عرضه فیله ماهی یا فروش ماهی قزل آلا به جای ماهی وارداتی سالمون، واصل شد.

 

و در پایان این که:
* از خرید و مصرف ماهی های درشت (بالای 1 کیلوگرم) که سن بیشتری دارند، تجمع سموم و داروها در بدنشان بیشتر است و معمولاً جزو ماهی های مولد هستند، خودداری کنید.
* به دلیل فسادپذیر بودن آبزیان توجه به نحوه عرضه این محصول در جامعه نیز بسیار مورد اهمیت است اما توجه لازم به این امر نمی شود به طوری که در بخش عرضه ماهیان جنوب نیز کارشناسان بخش، عطای مصرف ماهی تازه را به لقایش بخشیده اند و اعلام می کنند که ماهی تازه جنوب نخورید.

 



منبع :